Geen officiële streefwaarde meer

De NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement werkt sinds de grote herzieningen van de afgelopen jaren niet meer met een ratio-streefwaarde. SCORE2-risicocategorieën met aparte invoer voor totaal cholesterol, HDL, bloeddruk, leeftijd, geslacht en diabetes zijn nu het kader.

ESC 2021 doet hetzelfde. Voor behandelbeslissingen kijkt je arts naar je SCORE2-risico en de LDL-waarde — niet naar de ratio.

NHG-bron

Voor risico-inschatting en behandelbeslissingen volgt de huisarts SCORE2 en LDL-streefwaardes per categorie. De TC/HDL-ratio wordt nog door labs gerapporteerd maar is geen beslis-criterium meer.

Wat is een gangbare ratio?

Op populatie-niveau zien we deze verdeling:

Populatie-banden

Onder 3,5 · Gunstige balans. Vrouwen halen dit vaker dan mannen.

3,5 — 4,5 · Gangbaar in de algemene bevolking. Geen specifiek alarmsignaal.

4,5 — 5,5 · Verhoogd. Reden om SCORE2 + LDL apart te bekijken.

Boven 5,5 · Sterk verhoogd. Vrijwel altijd reden voor uitsplitsing van LDL, triglyceriden, en eventueel ApoB.

Deze indeling is een richtlijn voor populatie-niveau, niet een behandel-criterium. Iemand met ratio 4,2 en een laag SCORE2-risico zit op een ander spoor dan iemand met ratio 4,2 en familiair risico of diabetes.

Wanneer maakt de ratio iets duidelijk dat LDL niet doet?

Voor de meeste mensen vertelt LDL een vergelijkbaar verhaal. De ratio kan iets toevoegen wanneer:

  • HDL erg laag is (onder 0,9 mmol/L bij mannen, onder 1,1 bij vrouwen) — de ratio loopt dan snel op zonder dat LDL hoog hoeft te zijn.
  • Totaal cholesterol normaal is maar HDL ook laag — een "verborgen" risico dat in een snelle ratio-check zichtbaar wordt.

In andere situaties — vooral bij verhoogde triglyceriden, diabetes of metabool syndroom — is een ApoB-meting informatiever dan een ratio. Daarvoor leest het hoofdstuk over ratio versus ApoB verder.

Wat doet je arts met de ratio?

In het gesprek met de huisarts is de ratio meestal een gespreksopener, geen eindpunt. Verwachtbaar:

  • De ratio wordt vermeld in de uitslag, soms zonder commentaar.
  • De arts kijkt naar SCORE2-risico, leeftijd en voorgeschiedenis.
  • Behandelbeslissingen baseren zich op LDL-streefwaardes (NHG/ESC) bij die risicocategorie.
  • Bij twijfel of bij metabool profiel kan een ApoB-meting bijgevraagd worden.

Vrouwen, mannen, leeftijd

HDL is gemiddeld 0,1 — 0,3 mmol/L hoger bij vrouwen dan bij mannen, met name vóór de overgang. Dat duwt de ratio bij vrouwen iets lager. Na de menopauze loopt HDL gemiddeld iets terug en stijgt LDL — beide effecten samen kunnen de ratio merkbaar verhogen, ook zonder leefstijl-verandering.

Bij ouderen verliest de ratio (en eigenlijk elke losse lipide-waarde) aan zeggingskracht voor risico. SCORE2-OP, de variant voor 70-plussers, weegt andere factoren mee. Een huisarts gebruikt de ratio bij ouderen vooral als snelle sanity-check, niet als beslis-criterium.

Veelgestelde vragen

Geldt er een officiële NHG-streefwaarde voor de ratio?
Nee. De NHG-Standaard CVRM werkt met SCORE2-risicocategorieën en LDL-streefwaardes. De ratio is geen behandeldoel meer in de Nederlandse richtlijn. Wel rapporteren veel labs de ratio nog standaard.
Wat is een goede ratio voor een vrouw boven 50?
Bij vrouwen boven 50 is HDL gemiddeld iets hoger dan bij mannen, dus de ratio valt vaak gunstiger uit. Maar wat een "goede" ratio is, hangt af van het volledige risicoprofiel — niet alleen leeftijd of geslacht.
Mijn ratio is 3,5 maar mijn LDL is hoog. Hoe kan dat?
Een hoog HDL kan een hoog LDL gedeeltelijk maskeren in de ratio. Dat betekent niet dat het LDL geen aandacht behoeft — bij hoge LDL kijkt je arts apart naar dat getal en je SCORE2-risico, los van de ratio.
Bij welke ratio is statine zinvol?
De ratio op zich is geen criterium voor statinetherapie. NHG en ESC kijken naar SCORE2-risico, LDL-waarde, voorgeschiedenis en familiaire belasting. Een ratio is een snel signaal dat verdere uitsplitsing nuttig kan zijn — niet meer.
Verschilt de gangbare ratio per geslacht?
Op populatie-niveau wel. HDL is gemiddeld hoger bij vrouwen dan bij mannen, dus de ratio valt bij vrouwen gemiddeld iets lager uit. De banden in onze tabel zijn algemeen — voor klinische beoordeling kijkt je arts naar SCORE2 met geslacht ingebakken.

Welke band is jouw ratio?

De Calculator op de homepage toont je band met een gauge en korte interpretatie.

Open de Calculator →